JSA คืออะไร วิธีทำ JSA ทีละขั้นให้ใช้ได้จริงหน้างาน

JSA (Job Safety Analysis) คือการวิเคราะห์งานหนึ่งงาน โดยแตกเป็นขั้นตอนย่อย แล้วในแต่ละขั้นระบุว่ามีอันตรายอะไร ความเสี่ยงเท่าไร ต้องควบคุมอย่างไร และเหลือความเสี่ยงเท่าไรหลังควบคุม JSA ที่ดีเป็นเอกสารที่คนหน้างานอ่านแล้วรู้ว่าต้องทำอะไร ไม่ใช่เอกสารที่ทำเพื่อแนบให้ครบ

ใช้ JSA เมื่อไร

• ก่อนขอใบอนุญาตทำงานสำหรับงานเสี่ยง ประเภทใบส่วนใหญ่ควรบังคับให้แนบ JSA ที่อนุมัติแล้ว
• งานใหม่ที่ยังไม่เคยทำ หรืองานเดิมที่เปลี่ยนวิธีหรือเครื่องมือ
• งานที่เคยเกิดอุบัติเหตุหรือเกือบเกิดอุบัติเหตุ

ขั้นตอนการทำ JSA

1. ตั้งชื่องาน ระบุไซต์ พื้นที่ เครื่องจักร และประเภทใบอนุญาตที่เกี่ยวข้อง
2. เขียนขั้นตอนงานเรียงตามลำดับที่ทำจริง ขั้นละหนึ่งการกระทำ
3. ในแต่ละขั้น ระบุอันตรายและอธิบายว่าอันตรายเกิดจากอะไร
4. ให้คะแนนโอกาสเกิดและความรุนแรงก่อนมีมาตรการ
5. เขียนมาตรการควบคุม และระบุผู้รับผิดชอบมาตรการนั้น
6. ให้คะแนนความเสี่ยงคงเหลือหลังมีมาตรการแล้ว
7. ส่งทบทวนและอนุมัติก่อนนำไปใช้

การให้คะแนนความเสี่ยงด้วย Risk Matrix

คะแนนความเสี่ยงมาจากโอกาสเกิด (Likelihood) คูณความรุนแรง (Severity) ตารางที่ใช้กันมากคือ 5x5 แต่ละโรงงานควรกำหนดป้ายกำกับ ช่วงคะแนน และสีให้ตรงกับนโยบายของตัวเอง แล้วใช้ตารางเดียวกันทั้งองค์กร

• ความเสี่ยงก่อนควบคุม: ประเมินจากสภาพงานจริงโดยยังไม่นับมาตรการที่จะเพิ่ม
• ความเสี่ยงคงเหลือ: ประเมินหลังมีมาตรการแล้ว ถ้ายังสูงเกินเกณฑ์ ต้องเพิ่มมาตรการหรือเปลี่ยนวิธีทำงาน

เคล็ดลับให้ JSA ใช้ได้จริง

• ให้คนที่ทำงานนั้นจริงมีส่วนร่วมในการเขียน
• หนึ่งขั้นตอนมีอันตรายได้หลายรายการ และหนึ่งอันตรายมีมาตรการได้หลายข้อ
• งานที่ทำซ้ำบ่อยควรทำเป็นแม่แบบ แล้วคัดลอกไปแก้ จะเร็วกว่าสร้างใหม่ทุกครั้ง
• ควบคุมเวอร์ชัน เมื่อแก้ JSA ต้องรู้ว่าใบอนุญาตใดใช้ฉบับไหน
• มาตรการที่ยังทำไม่ครบควรถูกติดตามเป็น CAPA ไม่ใช่ปล่อยไว้ในเอกสาร